Dim iz Gradske toplane ponovo u centru pažnje: Ko kontroliše ono što Bijeljinci udišu?

Bijeljina već ima uspostavljen sistem praćenja kvaliteta vazduha, a jedna od mjernih stanica nalazi se upravo kod Gradske toplane. Druga je smještena u centru grada, kod zgrade Gradske uprave.

Mjerenja obavlja Javna naučnoistraživačka ustanova Institut za zaštitu i ekologiju Republike Srpske iz Banjaluke, a podaci se objavljuju putem gradskog sistema za praćenje kvaliteta vazduha.

Prema dostupnim podacima za 24. septembar 2026. godine, na mjernoj stanici kod Gradske toplane zabilježena je koncentracija PM10 čestica od 15 mikrograma po kubnom metru, dok je koncentracija čađi iznosila pet mikrograma po kubnom metru. Istog dana zabilježena je koncentracija sumpor-dioksida od 39,9 mikrograma po kubnom metru.

Na mjernoj stanici u centru grada, istog datuma, koncentracija PM10 čestica iznosila je devet mikrograma po kubnom metru, a čađi 4,7 mikrograma po kubnom metru.

Ovi podaci, prema propisanim dnevnim graničnim vrijednostima za navedene parametre, ne pokazuju prekoračenja. Ipak, riječ je o mjerenjima iz konkretnog dana, koja sama po sebi ne daju potpunu sliku o kvalitetu vazduha tokom cijele grijne sezone.

Mjerenje vazduha nije isto što i kontrola dimnjaka

Posebno je važno razlikovati mjerenje kvaliteta vazduha na lokaciji od mjerenja emisija direktno na izvoru zagađenja.

Mjerna stanica kod Toplane prati koncentracije određenih zagađujućih materija u okolnom vazduhu. Međutim, za utvrđivanje sastava i količine materija koje postrojenje ispušta kroz dimnjak potrebna su posebna mjerenja emisija.

Upravo zbog toga javnost ima pravo da zna kada su posljednji put obavljena mjerenja na samom dimnjaku, koje su materije kontrolisane i da li su rezultati pokazali usklađenost sa propisanim graničnim vrijednostima.

Ko je odgovoran za kontrolu?

Gradska uprava Bijeljina u svom registru administrativnih postupaka navodi da je za izdavanje ekoloških dozvola nadležno Odjeljenje za stambeno-komunalne poslove i zaštitu životne sredine.

U pravnom osnovu postupka navedeni su i propisi koji regulišu granične vrijednosti emisija u vazduh iz postrojenja za sagorijevanje.

Pored toga, u organizacionoj strukturi Gradske uprave postoji Odjeljenje za inspekcijske poslove, odnosno odsjek koji obuhvata inspekcijski nadzor u oblasti zaštite životne sredine.

To znači da pitanje kontrole nije samo stvar tehničkih mogućnosti Toplane, već i odgovornosti nadležnih institucija za sprovođenje propisa.

Građani zaslužuju konkretne odgovore

Gradska toplana je jedan od objekata čiji rad direktno utiče na život u urbanom dijelu Bijeljine, zbog čega bi podaci o njenom uticaju na životnu sredinu trebalo da budu lako dostupni građanima.

Posebno imajući u vidu da se tokom hladnijih mjeseci povećava korišćenje različitih energenata za zagrijavanje objekata, važno je utvrditi koliki je pojedinačni doprinos svakog izvora zagađenja.

Fotografija postrojenja sama po sebi ne dokazuje prekoračenje dozvoljenih emisija, ali jeste povod da se javnosti ponude odgovori zasnovani na mjerenjima i zvaničnoj dokumentaciji.

Zato je važno da Gradska toplana i nadležne institucije odgovore na nekoliko pitanja: kada je posljednji put kontrolisan sastav gasova iz dimnjaka, koji se energent trenutno koristi, kakvi su rezultati posljednjih mjerenja emisija i da li je tokom prethodnih kontrola bilo utvrđenih nepravilnosti?

Jer pitanje nije samo kako se Bijeljina grije, već i pod kojim uslovima i uz kakvu kontrolu zaštite životne sredine.

Autor:S.S.